Zygmunt Mineyko, Stanisław Mineyko

Zygmunt Mineyko

Zygmunt Mineyko (1840-1925) inżynier, patriota, powstaniec, podróżnik, filhellen oraz jego syn Stanislaw Mineyko (po 1874-1924) lekarz, poeta, publicysta, żolnierz armii greckiej, grecki i polski patriota są autorami jednego z najważniejszych darów monet antycznych w historii Muzeum Narodowego w Krakowie. Zygmunt Mineyko był jedną z najbardziej frapujących postaci XIX i początków XX w. Urodzony na Litwie, uczestnik powstania styczniowego, zesłany na Sybir, uciekł do Francji, gdzie uzyskał wykształcenie. Następnie wyjechał do Turcji prowadząc prace inżynieryjne w azjatyckiej części tego państwa oraz na terenie dzisiejszej Bułgarii i Grecji. Zafascynowany kulturą grecką w 1891 roku opuścił Turcję i przeniósł się do wolnej Grecji. Tam do 1917 roku pełnił funkcję głównego inżyniera państwa greckiego. Jeszcze w 1874 roku ożenił się z Greczynką Prozerpiną Manarys, z którą miał kilkoro dzieci, w tym syna Stanisława. Do końca swych dni pozostał polskim patriotą, a w 1922 roku odwiedził wolną już ojczyznę. W tym samym 1922 roku otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie.

Moneta Moneta

Moneta brązowa, Lidia, Magnezja, Otacilla Sewera (A.D. 244-249). Dar Stanisława Mineyki

Z. Mineyko był zafascynowany historią i kulturą starożytnej Grecji. Do jego najbardziej znanych, a zarazem najbardziej znaczących dokonań należy wkład w odkrycie starożytnej Dodony. Jak sam twierdził pociągała go "archeologia a szczególnie jej część numizmatyka". Napisał trzytomowe dzieło poświęcone numizmatyce. Ta niestety zaginiona dziś praca poświęcona była "metodom poznawania objawów numizmatycznych" i zawierała "nowe myśli i sposoby" jego autorstwa. Obok wspomnianego dzieła Z. Mineyko posiadał również sporą, liczącą co najmniej kilkaset obiektów kolekcję starożytnych monet, zebrana najprawdopodobniej w czasie zawodowych podróży po Turcji, Grecji i Bułgarii.

Na temat Stanisława Mineyki posiadamy znacznie mniej informacji. Urodził się po 1874 roku, uczęszczał do gimnazjum w Smyrnie, a w 1891 roku wraz z rodzicami opuścił Turcję. Po ukończeniu studiów medycznych do 1915 roku pracował jako dyrektor szpitala dziecięcego w Patras. Powołany w tymże roku do wojska, jako porucznik armii greckiej pracował opiekując się chorymi żołnierzami. W tym czasie zaraził się gruźlicą, która spowodowała jego przedwczesną śmierć w listopadzie 1924 r.

Moneta

Moneta brązowa, rejon Morza Czasrnego, Heraklea Pontyjska, ok. II-I w. przed Chr., rewers. Dar Stanisława Mineyki

S. Mineyko był poetą, autorem kilku tomików poezji, napisanych w języku nowogreckim. Angażował się również w działalność polityczną wspierając czynnie męża swej siostry Zofii - znanego greckiego polityka Georgiosa Papandreu. Prawie nic nie wiemy natomiast o jego archeologicznych czy też numizmatycznych zainteresowaniach. Jedynym świadectwem takich zainteresowań S. Mineyki jest dar 96 starożytnych, greckich monet, który trafił do Muzeum Narodowego w Krakowie, w dwóch partiach w 1924 i 1926 roku. Monety przekazano do krakowskiego muzeum decyzją Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego dzięki opinii Polskiej Akademii Umiejętności. Ofiarodawca bowiem nie wskazał konkretnej instytucji, którą miał wzbogacić dar. Monety miały zostać ofiarowane takiej polskiej instytucji muzealnej, dla której byłyby "najbardziej cennym nabytkiem". Na dar składały się pojedyncze monety bite na terenie starożytnej Tracji (3szt.), Macedonii (6szt.) i Grecji właściwej (3szt.) oraz stanowiące gros kolekcji egzemplarze należące do emisji z terenów Azji Mniejszej - od Pontu po Cylicję (78 sztuk). Pośród nich warto wymienić monety Filipa IV Macedońskiego, trackiego króla Adaiosa, brąz Gordiana III wybity w Nikai oraz serię monet Laodikei. Poza jednym egzemplarzem srebrnym były to wyłącznie monety brązowe. Opisywany dar stanowił niezwykle cenne uzupełnienie niezbyt licznej w tym czasie kolekcji monet starożytnych MNK. O jego znaczeniu decydował również jednolity charakter kolekcji składającej się przede wszystkim z monet bitych na terenie Azji Mniejszej. Dar został złożony przez Stanisława Mineykę. Jednakże istnieją realne przesłanki pozwalające przypuszczać, iż Stanisław działał w tym przypadku w imieniu swego ojca - Zygmunta. Ten ostatni prowadził bowiem szerszą akcję wzbogacania polskich muzeów darami monet starożytnych. W 1921 roku ofiarował 129 egzemplarzy Muzeum Narodowemu w Warszawie, w 1924 wzbogacił zbiorkiem 53 monet Uniwersytet Jagielloński, a podczas pobytu w Polsce w 1922 r. chciał podarować 139 monet Uniwersytetowi Stefana Batorego w Wilnie. W ramach tej akcji rodziny Mineyków mieści się również dar na rzecz Muzeum Narodowego w Krakowie. Skądinąd wiemy, że Zygmunt Mineyko upatrywał w Stanisławie kontynuatora swej działalności i chciał go "przywrócić" Polsce. Nie byłoby więc niczym dziwnym gdyby Stanisław reprezentował w opisywanym przypadku swego ojca. Interpretacja taka nie umniejsza zasługi Stanisława Mineyki, pozwala natomiast lepiej zrozumieć akt ofiarowani monet jako część większej, podjętej z patriotycznych pobudek akcji rodziny Mineyków.

Jarosław Bodzek

do góry

© Copyright by Towarzystwo Przyjaciół Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego

 

Opracowanie graficzne i wykonanie serwisu: Piotr Poniedziałek